Şikâyete bağlı suçlar ve şikâyet süresi

Suçların çoğunda soruşturma, suçun öğrenilmesiyle kendiliğinden başlar. Kanunun "şikâyet üzerine" diye belirttiği suçlarda ise soruşturma ve kovuşturma için yetkili kişinin şikâyeti gerekir.

Örnekler

• basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek kasten yaralama (TCK 86/2),
• malvarlığına büyük zarar verileceğinden ya da başka bir kötülük edileceğinden bahisle tehdit (TCK 106/1),
• temel hâldeki cinsel saldırı (TCK 102/1) ve eşe karşı işlenen, vücuda organ ya da cisim sokulmasıyla gerçekleşen cinsel saldırı (TCK 102/2),
• paydaşlar arasında ya da alacak tahsili amacıyla işlenen hırsızlık (TCK 144),
• alacak tahsili amacıyla işlenen dolandırıcılık (TCK 159).

Kasten öldürme, silahla yaralama, nitelikli hırsızlık ve yağma şikâyete bağlı değildir.

Şikâyet süresi (TCK 73)

• Şikâyet hakkı olan kişi 6 ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.
• Süre, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlar ve dava zamanaşımı süresini geçemez.
• Hakaret suçunda şikâyet süresi, fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren her durumda 2 yılı geçemez. Bu hüküm 7 Kasım 2024 tarihli 7531 sayılı Kanunla eklendi.
• Şikâyet hakkı olan birkaç kişiden birinin süreyi kaçırması diğerlerinin hakkını düşürmez.

Şikâyetten vazgeçme

• Kanunda aksi yazılı olmadıkça suçtan zarar görenin şikâyetten vazgeçmesi davayı düşürür. Hüküm kesinleştikten sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz.
• İştirak hâlinde işlenen suçta sanıklardan biri hakkındaki vazgeçme diğerlerini de kapsar; ancak vazgeçmeyi kabul etmeyen sanığı etkilemez.
• Vazgeçen kişi şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamışsa artık hukuk mahkemesinde dava açamaz.