Ceza Hukuku Sözlüğü

Bir insanın bilerek ve isteyerek öldürülmesi. Temel cezası müebbet hapistir.

Kanunun saydığı on bir hâlden biriyle işlenen kasten öldürme. Cezası ağırlaştırılmış müebbet hapistir.

Kadına karşı işlenen kasten öldürme. 2022'den bu yana nitelikli hâldir; cezası ağırlaştırılmış müebbet hapistir.

Yükümlü olunan bir davranışın yapılmaması sonucu gerçekleşen ölüm. Hâkim cezayı indirebilir.

Başkasını intihara azmettirmek, teşvik etmek ya da intiharına yardım etmek. İntihar gerçekleşirse 4–10 yıl hapis cezası verilir.

Dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranışla, öngörülmeden ölüme neden olmak. Cezası 2–6 yıl hapistir.

Başkasının vücuduna kasten acı vermek ya da sağlığını bozmak. Temel cezası 1 yıl 6 ay – 3 yıl hapistir.

Kalıcı zarar, kemik kırığı ya da ölümle sonuçlanan kasten yaralama. Ölüm hâlinde 10–18 yıl hapis cezası verilir.

Silahlı saldırı kanunda ayrı bir suç olarak tanımlanmamıştır; suçun niteliğini saldırının sonucu belirler. Ateşli silah, patlayıcı ve kesici alet kanunda silah sayılır.

Birini hayatına, vücuduna ya da cinsel dokunulmazlığına saldırı gerçekleştirileceğini söyleyerek korkutmak. Temel cezası 6 ay – 2 yıl hapistir.

Bir kişiyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmekten ya da bir yerde kalmaktan alıkoymak. Basında adam kaçırma ya da alıkoyma olarak geçer.

Cinsel davranışlarla bir kişinin vücut dokunulmazlığını ihlal etmek. Temel cezası 5–10 yıl hapistir; suç vücuda organ ya da cisim sokularak işlenirse en az 12 yıl hapis cezası verilir.

Çocuğa karşı işlenen cinsel davranış. Temel cezası 8–15 yıl hapistir; suç vücuda organ ya da cisim sokularak işlenirse en az 16 yıl hapis cezası verilir.

Başkasına ait taşınır bir malı zilyedinin rızası olmadan almak. Temel cezası 1–3 yıl hapistir; suç konuttan, kilit açarak ya da yankesicilikle işlenirse 5–10 yıl hapis cezası verilir.

Cebir ya da tehditle bir malı teslime zorlamak. Temel cezası 6–10 yıl hapistir; suç silahla, gece ya da konutta işlenirse 10–15 yıl hapis cezası verilir.

Hileli davranışlarla birini aldatıp zararına yarar sağlamak. Temel cezası 1–5 yıl hapistir; bilişim sistemi, banka ya da kamu görevlisi kimliği kullanılırsa 4–10 yıl hapis cezası verilir.

Kişilerde korku ya da panik yaratacak biçimde silahla ateş etmek, yangın çıkarmak ya da patlayıcı kullanmak. Cezası 1–5 yıl hapistir.

Ruhsatsız ateşli silah ya da mermi satın almak, taşımak ya da bulundurmak. Cezası 2–4 yıl hapis ve 100–500 gün adli para cezasıdır.

Uyuşturucu ya da uyarıcı maddeyi ruhsatsız imal, ithal, ihraç etmek ya da satmak. İmal ve ithalde 20–30 yıl, ülke içinde satışta en az 10 yıl hapis cezası verilir.

Kullanmak için uyuşturucu satın almak, kabul etmek, bulundurmak ya da kullanmak. Cezası 2–5 yıl hapistir; ilk soruşturmada kamu davasının açılması 5 yıl ertelenir.

Maddi yarar için bir yabancıyı yasa dışı yollarla ülkeye sokmak ya da bir kişinin yurt dışına çıkmasını sağlamak. Cezası 5–8 yıl hapistir.

Türk hukukunda üç hapis cezası vardır: ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve süreli hapis. Süreli hapis kural olarak 1 ay – 20 yıl arasındadır.

Gün sayısı ile bir gün karşılığı miktarın çarpımıyla hesaplanan ceza. Gün karşılığı 100–500 TL arasında belirlenir.

Suçu işlemeye elverişli hareketlere başlanıp elde olmayan nedenlerle tamamlanamaması. Ceza indirilir; öldürmeye teşebbüste 10–18 yıl hapis cezası verilir.

Haksız bir fiilin yarattığı hiddet ya da şiddetli elemin etkisiyle suç işlenmesi. Ceza indirilir; müebbet hapis yerine 12–18 yıl hapis cezası verilir.

Haksız bir saldırıyı o anda orantılı biçimde defetmek zorunda kalan kişiye ceza verilmez.

Hâkimin fail yararına takdir ettiği nedenlerle cezayı indirmesi. Müebbet hapis yerine 25 yıl hapis cezası verilir; diğer cezalarda altıda bire kadar indirim yapılır.

2 yıl ya da daha az süreli hapis cezasının infaz edilmeyip denetim süresine bağlanması. 18 yaşından küçük ve 65 yaşından büyüklerde sınır 3 yıldır.

Önceki suçtan verilen hüküm kesinleştikten sonra yeni suç işlenmesi. Hükümlü mükerrirlere özgü infaz rejimine tabi olur.

Suç sayılan bir fiili işlediği iddiasıyla hakkında adli süreç yürütülen 18 yaşından küçükler. 12 yaşından küçükler cezalandırılmaz; 12–17 yaş arasında ceza indirilir. 2026'dan beri kanunda adli süreçteki çocuk olarak anılır.

2 yıl ya da daha az hapis ya da adli para cezasında hükmün 5 yıllık denetim süresince sonuç doğurmaması. Süre sorunsuz geçerse dava düşer.

Kuvvetli suç şüphesi ve bir tutuklama nedeni varsa şüpheli ya da sanığın özgürlüğünün kısıtlanması. Katalog suçlarda tutuklama nedeni var sayılabilir.

Şüpheli ile mağdurun bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşması. Uzlaşma gerçekleşirse dava açılmaz ya da düşer.

Soruşturma için mağdurun şikâyetinin gerektiği suçlar. Şikâyet, fiil ve failin öğrenildiği günden itibaren 6 ay içinde yapılır.

Kanunda belirtilen süre geçtikten sonra kamu davasının düşmesi. Süre, suçun cezasının üst sınırına göre 8 ile 30 yıl arasındadır.

Hükümlünün cezasının belirli bir bölümünü iyi hâlli olarak infaz kurumunda geçirdikten sonra denetim süresine tabi olarak salıverilmesi.

Şiddete uğrayan ya da uğrama tehlikesi bulunan kişiler için koruyucu ve önleyici tedbirler. Karar için delil aranmaz; ihlalde zorlama hapsi uygulanır.