Tutuklama ve katalog suçlar
Kuvvetli suç şüphesi ve bir tutuklama nedeni varsa şüpheli ya da sanığın özgürlüğünün kısıtlanması. Katalog suçlarda tutuklama nedeni var sayılabilir.
Tutuklama bir ceza değil, yargılama sürecinde uygulanan bir koruma tedbiridir. Kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut deliller ve bir tutuklama nedeni bulunduğunda hâkim kararıyla verilebilir (CMK 100/1).
Ölçülülük
İşin önemi, verilmesi beklenen ceza ya da güvenlik tedbiriyle ölçülü değilse tutuklama kararı verilemez.
Tutuklama nedenleri (CMK 100/2)
- Şüpheli ya da sanığın kaçması, saklanması ya da kaçacağı şüphesini uyandıran somut olgular bulunması.
- Şüpheli ya da sanığın delilleri yok etme, gizleme ya da değiştirme veya tanık, mağdur ya da başkaları üzerinde baskı kurma girişiminde bulunacağı konusunda kuvvetli şüphe oluşması.
Katalog suçlar (CMK 100/3)
Aşağıdaki suçların işlendiği konusunda somut delillere dayanan kuvvetli şüphe varsa tutuklama nedeni var sayılabilir. TCK'daki başlıcaları:
- soykırım ve insanlığa karşı suçlar,
- göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti,
- kasten öldürme (TCK 81, 82, 83),
- kendini savunamayacak kişiye karşı, silahla ya da canavarca hisle kasten yaralama ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama,
- işkence,
- birinci fıkra dışındaki cinsel saldırı ve çocukların cinsel istismarı,
- hırsızlık ve yağma,
- uyuşturucu ya da uyarıcı madde imal ve ticareti,
- suç işlemek amacıyla örgüt kurma,
- devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlar.
Listede ayrıca 6136 sayılı Kanun'daki silah kaçakçılığı, Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nda hapis cezası gerektiren suçlar ve kültür varlıklarına ilişkin bazı suçlar yer alır.
Katalog suçlarda tutuklama zorunlu değildir; hâkim yine somut delillere ve ölçülülüğe göre karar verir.